Oprogramowanie antywirusowe
Skanery antywirusowe on-line
Pytanie: Co to jest oprogramowanie antywirusowe?
Odpowiedź: Oprogramowanie antywirusowe pomaga zabezpieczyć komputer przed większością wirusów, robaków, koni trojańskich oraz innych niechcianych programów, które mogą spowodować zagrożenie. Wirusy mogą usuwać pliki, uzyskiwać dostęp do osobistych informacji lub wykorzystać komputer do zaatakowania innych komputerów. Oprogramowanie antywirusowe jest zainstalowane na komputerze w chwili jego zakupu lub może być kupione i zainstalowane przez użytkownika.
Pytanie: Dlaczego należy korzystać z oprogramowania antywirusowego?
Odpowiedź: Oprogramowanie antywirusowe pomaga zabezpieczyć komputer. Należy pamiętać o jego regularnej aktualizacji. Aktualizacje są powszechnie dostępne w ramach subskrypcji u producenta oprogramowania.
Pytanie: Skąd wiadomo, czy oprogramowanie antywirusowe jest zainstalowane na komputerze?
Odpowiedź: Sprawdź Programy w menu Start i poszukaj programu antywirusowego. Wielu wiodących producentów komputerów dołącza przynajmniej wersję testową znanego oprogramowania antywirusowego, np. McAfee lub Symantec. Fakt instalacji oprogramowania antywirusowego na komputerze nie oznacza, że program jest regularnie aktualizowany.
Pytanie: Skąd można pobrać oprogramowanie antywirusowe, jeśli nie jest jeszcze zainstalowane na komputerze?
Odpowiedź: Jeśli oprogramowanie antywirusowe nie jest jeszcze zainstalowane na komputerze, może ono zostać pobrane od kilku dostawców. Oferty specjalne dotyczące oprogramowania antywirusowego i zapór firewall dla Windows dostępne są w witrynie Oprogramowanie zabezpieczające: Pliki do pobrania i wersje próbne
Pytanie: Mam już zainstalowane oprogramowanie antywirusowe, ale chciałbym skorzystać z oprogramowania antywirusowego innego producenta. Czy to możliwe?
Odpowiedź:Jeśli posiadasz już zainstalowane oprogramowanie antywirusowe, ale chcesz zainstalować oprogramowanie innego producenta, należy usunąć zainstalowany program przed instalacją nowego. Posiadanie dwóch różnych programów antywirusowych może powodować problemy w działaniu komputera.
Pytanie: Jak aktualizować oprogramowanie antywirusowe?
Odpowiedź: Nieaktualizowane oprogramowanie antywirusowe nie spełnia swojej funkcji. Oprogramowanie antywirusowe musi być aktualizowane, aby móc chronić komputer przed zagrożeniami. W przypadku niewykupienia usługi aktualizacji komputer może być narażony na ataki niebezpiecznego oprogramowania. Poniżej przedstawiono kilka porad dotyczących aktualizowania oprogramowania antywirusowego na bieżąco:
- Wykup roczną subskrypcję u dostawcy oprogramowania antywirusowego, aby zapewnić sobie regularne aktualizacje. W przypadku wykupienia subskrypcji większość programów antywirusowych samodzielnie wykonuje aktualizacje, gdy komputer połączony jest z siecią Internet.
- Aby upewnić się, czy oprogramowanie antywirusowe jest zaktualizowane, otwórz je z menu Start lub obszaru informacyjnego paska zadań i sprawdź status aktualizacji. W przypadku dalszych wątpliwości odnośnie aktualności oprogramowania antywirusowego, należy skontaktować się z jego dostawcą.
Pytanie: Chcę zainstalować nowy program, ale zostałem powiadomiony przez program instalacyjny o konieczności wyłączenia oprogramowania antywirusowego. Czy to bezpieczne?
Odpowiedź: Czasami podczas instalacji nowego oprogramowania konieczne jest wyłączenie oprogramowania antywirusowego. Pamiętaj, aby ponownie włączyć oprogramowanie antywirusowe po zakończeniu instalacji nowego programu.
Pytanie: Wyłączyłem kilka funkcji programu antywirusowego i nie wiem, czy zrobiłem prawidłowo. Jakie są najważniejsze funkcje, które powinny być włączone?
Odpowiedź: Następujące funkcje są najprawdopodobniej domyślnie włączone po instalacji oprogramowania antywirusowego i nie powinny być wyłączane na dłuższy okres czasu. Jeśli wyłączyłeś te funkcje w trakcie instalacji nowego programu lub z innego powodu, pamiętaj, aby je jak najszybciej włączyć.
- Skanowanie przy otwieraniu programów lub w czasie rzeczywistym powinno być włączone. Wyłączenie go może narazić komputer na niebezpieczeństwo lub zagrożenie. W obszarze powiadomień paska zadań powinna znajdować się ikona świadcząca o tym, że funkcja skanowania jest włączona. Po jej kliknięciu powinny zostać wyświetlone szczegółowe informacje i ustawienia oprogramowania antywirusowego. (te same informacje można wyświetlić, klikając ikonę oprogramowania antywirusowego na liście Programy w menu Start).
- W programie antywirusowym należy ustawić funkcję zaplanowanego skanowania dysku twardego komputera.
- Poczta elektroniczna powinna być domyślnie skanowana.
Pytanie: Gdzie można uzyskać więcej informacji na temat oprogramowania antywirusowego?
Odpowiedź: Zapoznaj się z sekcją Wirusy i robaki w tej witrynie, aby dowiedzieć się więcej na temat zwalczania wirusów.
Program antywirusowy
Program antywirusowy (antywirus) – program komputerowy, którego celem jest wykrywanie, zwalczanie, usuwanie i zabezpieczanie systemu przed wirusami komputerowymi, a często także naprawianie w miarę możliwości uszkodzeń wywołanych infekcją wirusową. Współcześnie najczęściej jest to pakiet programów chroniących komputer przed różnego typu zagrożeniami.
Programy antywirusowe często są wyposażone w dwa niezależnie pracujące moduły (uwaga: różni producenci stosują różne nazewnictwo):
- skaner – bada pliki na żądanie lub co jakiś czas; służy do przeszukiwania zawartości dysku
- monitor – bada pliki ciągle w sposób automatyczny; służy do kontroli bieżących operacji komputera
Program antywirusowy powinien również mieć możliwość aktualizacji definicji nowo odkrytych wirusów, najlepiej na bieżąco, przez pobranie ich z Internetu, ponieważ dla niektórych systemów operacyjnych codziennie pojawia się około trzydziestu nowych wirusów.
Widoczna jest tendencja do integracji narzędzi do ochrony komputera. Kiedyś był to jedynie skaner, który wyszukiwał wirusy, początkowo na podstawie sygnatur znanych wirusów, a potem także typujący pliki jako zawierające podejrzany kod za pomocą metod heurystycznych.
Obecnie poza skanerem, monitorem i modułem do aktualizacji sieciowej pakiet antywirusowy zawiera często także zaporę sieciową, moduły kontroli przesyłek poczty elektronicznej i plików pobieranych z sieci, a poza wirusami chroni też ogólnie przed tzw. malware, czyli różnego rodzaju szkodliwym oprogramowaniem, oraz dba o ochronę prywatności danych użytkownika. Nieraz zawiera też narzędzia ułatwiające administrację większej ilości stanowisk (np. zdalna aktualizacja czy zgłaszanie zagrożeń administratorowi sieci), co przydaje się w zarządzaniu lokalnymi sieciami firm i organizacji.
Moduły programów antywirusowych
Skanery (ang. scanners)
Skanery to najstarszy i najprostszy sposób ochrony antywirusowej. Ich działanie polega na wyszukiwaniu określonej sekwencji bajtów w ciągu danych. W większości wirusów można wyróżnić unikalną sekwencję bajtów, tzw. sygnaturę, dzięki której możliwe jest odnalezienie wirusa w pamięci lub w zarażonej ofierze. Skuteczność skanera antywirusowego zależy od tego, jak bardzo charakterystyczna jest dana sekwencja. Najlepiej, jeżeli wirus zawiera w sobie jakiś bardzo specyficzny napis lub ciąg bajtów.
Wraz z pojawieniem się wirusów polimorficznych znaczenie skanerów trochę zmalało, jednak nadal jest to najważniejsza metoda walki z wirusami. Wirusy polimorficzne są trudne do wykrycia, gdyż ich różne próbki nie wyglądają tak samo. Często dwie próbki danego wirusa nie mają ze sobą nic wspólnego. Polimorfizm może być osiągnięty poprzez zakodowanie ciała wirusa. W przypadku tych wirusów również używa się skanera, choć dopiero w późniejszej fazie wykrywania.
Monitory (ang. behaviour blockers, resident monitors)
Monitor to program antywirusowy zainstalowany jako TSR (ang. Terminate but Stay Resident) lub sterownik SYS, który – poprzez monitorowanie odpowiednich funkcji DOS i BIOS – pozwala na wykrywanie wszystkich wykonywanych za pomocą tych funkcji odwołań do dysków. To, czy monitor będzie działał prawidłowo zależy często od momentu, w którym przejął on kontrolę nad systemem (przed działaniem wirusa, czy już po) oraz od tego, jak głęboko wnika on w system operacyjny. Jak widać autorzy programów antywirusowych muszą korzystać z metod podobnych do tych, które stosują twórcy wirusów. Dużą wadą programów monitorujących jest to, że powodują one często fałszywe alarmy. Niekiedy zdarza się tak, że użytkownik po kolejnym potwierdzeniu jakiejś zwykłej operacji dyskowej staje się mniej uważny i nawet usuwa program antywirusowy z pamięci.
Szczepionki (ang. disinfectors)
Są to programy skierowane przeciwko konkretnym wirusom. Na podstawie posiadanego czy wykrytego egzemplarza wirusa można, po odpowiedniej analizie jego kodu, zdefiniować tzw. sygnatury, na podstawie których wykrywa się kolejne kopie wirusa w systemie. Dokładna analiza kodu wirusa pozwala niekiedy odnaleźć w nim oryginalne wartości pewnych parametrów, które mogą posłużyć do wyleczenia plików. Większość z istniejących szczepionek to rozbudowane programy, które potrafią wykryć i usunąć kilka tysięcy określonych wirusów. Tylko w przypadkach nowych wirusów szczepionki nie są wcale efektywne.
Programy autoweryfikujące
Programy te służą do sprawdzania czy dany program nie został w jakiś sposób zmieniony przez wirusa. Sprawdzanie to jest możliwe poprzez dodanie do wskazanego pliku określonego, krótkiego programu. Dodawany kod dopisuje się do pliku wykorzystując te same mechanizmy co wirusy, i pozwala on na autoweryfikację, czyli automatyczne sprawdzanie czy dany program nie został zmodyfikowany.
Niestety, programy tego typu najczęściej nie są odporne na technikę ukrywania kodu wirusa stealth i w systemie zainfekowanym przez wirusa używającego tej techniki okażą się całkowicie nieefektywne.
Programy zliczające sumy kontrolne (ang. integrity checkers)
Działanie tego typu programów polega na obliczaniu odpowiednich sum kontrolnych dla zadanego pliku lub plików. Zliczane sumy kontrolne są przechowywane w osobnych plikach, tworzonych po pierwszym uruchomieniu programu. Jeżeli pliki te istniały już wcześniej, program antywirusowy wykorzystuje dane w nich zawarte aby porównać bieżąco wyliczoną sumę, z sumą poprzednio zachowaną w pliku.
Istnieje szereg algorytmów do tworzenia sum kontrolnych dla plików. Ogromną wadą programów tego typu jest to, że pliki przechowujące obliczone sumy kontrolne nie są wcale chronione. Dzięki znajomości wielu algorytmów stosowanych przez programy antywirusowe, niektóre wirusy potrafią zarazić określony plik i obliczyć dla niego nową sumę kontrolną.
Skanery antywirusowe on-line
Gdy użytkownik nie posiada programu antywirusowego, a chciałby szybko sprawdzić dysk lub tylko jeden plik, dobrym rozwiązaniem są skanery online- (moduł programu antywirusowego, za pomocą którego komputer sprawdza określony przez użytkownika plik lub obszar na dysku twardym, dyskietce czy płycie. Po zakończeniu pracy skaner informuje o liczbie znalezionych wirusów i o tym, ile z nich udało mu się skutecznie usunąć). Aby zastosować skaner trzeba posłużyć się przeglądarką internetową.
